Op 11 november om 11 h , was er aan het gemeentehuis de klassieke herdenking plaats van de oud-strijders en gesneuvelden tijdens de wereldoorlogen uit Oud-Heverlee in het teken van het verzet en de burgers. Een beetje anders dan gewoonlijk al ontbrak het klassieke scenario niet: de harmonie speelde wat mooie stukjes, de burgemeester legde een krans neer. Maar anders dan anders werden de aaanwezigen uitgenodigd om binnen in de raadzaal plaats te nemen voor een toespraak van de burgemeester. En een toelichting door Paul Coeckelbergh, de voorzitter van de Heemkundige Kring , over de twee verzetslieden voor wie eerder een struikelsteen werd geplaatst bij hun woning. Dat laatste las u al in https://achterdoechelen.be/wie-waren-rik-verreydt-en-albert-blanchart/

Misschien vindt u het vreemd voor Achterdoechelen, maar het leek ons de moeite u de integrale speech van Bart Clerckx, onze burgemeester bij die gelegenheid niet te onthouden. En dan nog zonder commentaar van onzentwege. Daar komt ie:

Dit jaar hebben we in onze gemeente twee struikelstenen geplaatst. Twee kleine monumenten in het straatbeeld. Bescheiden van omvang, maar groot in betekenis.

Die stenen vertellen twee levensverhalen. Twee mensen uit onze eigen gemeente, Albert en Rik. Mensen die hier woonden, door dezelfde straten wandelden als wij. Mensen die tijdens de Tweede Wereldoorlog in verzet kwamen tegen een regime dat vrijheid en democratie vertrappelde.

Eén van hen, Albert, betaalde daarvoor zelfs de hoogste prijs. Hij werd doodgeschoten. Gefusilleerd.

Wanneer je bij die struikelstenen staat, stel je je dan de vraag: wat zou ik gedaan hebben? Wat zouden wij gedaan hebben?

Want achteraf lijkt het eenvoudig om de juiste keuzes te herkennen. Maar voor deze mensen waren het geen historische gebeurtenissen. Het was hun dagelijkse werkelijkheid. Zij wisten niet hoe het verhaal zou eindigen.

De voorbije weken kunnen wij niet naast Breendonk. De serie, de documentaire. Wie daar rondloopt, wordt stil. Niet alleen door wat daar is gebeurd, maar vooral door het besef dat de daders en de slachtoffers gewone mensen waren.

Je beseft hoe snel het kan gaan.

Hoe snel een samenleving mensen begint op te delen in groepen. Hoe snel andersdenkenden worden weggezet. Hoe snel twijfel verdwijnt en plaats maakt voor absolute zekerheden. Hoe snel het laagje beschaving, waarvan we denken dat het zo stevig is, plots heel dun blijkt te zijn.

Want ook vandaag zie ik ontwikkelingen die me zorgen baren.

Niet omdat we opnieuw in oorlog leven. Maar omdat het maatschappelijke debat steeds harder wordt.

De nuance verdwijnt.

Steeds vaker lijkt alleen de luidste stem gehoord te worden. Niet wat verbindt, maar wat verdeelt krijgt aandacht. Niet wat nuance brengt, maar wat verontwaardiging opwekt haalt de krantenkoppen. Nuance heeft weinig nieuwswaarde. Ze levert geen kijkcijfers op. Tegenwerken en grof doen levert likes op. Samenwerken brengt geen clicks.

Het gevolg kennen we allemaal: mensen komen steeds vaker tegenover elkaar te staan in plaats van naast elkaar.

En tegelijk worden we geconfronteerd met moeilijke maatschappelijke keuzes. Budgetten zijn beperkt. Overheden moeten keuzes maken.

Willen we miljarden investeren in bewapening of in onderwijs? In nieuwe wapensystemen of in in zorg en welzijn?

Uiteraard is de werkelijkheid niet zwart-wit. Een samenleving heeft veiligheid nodig. Dat spreekt voor zich. Veiligheid geeft vrede. Vrede geeft welvaart.

Maar vrede ontstaat niet alleen door sterk genoeg te zijn om een oorlog te winnen of grenzen te verdedigen.

Vrede ontstaat vooral wanneer mensen kansen krijgen. Wanneer jongeren leren kritisch denken. Wanneer mensen elkaar ontmoeten. Wanneer verschillen bespreekbaar blijven. Wanneer we het botsen van meningen organiseren. Wanneer democratie sterker wordt in plaats van zwakker.

Dat is precies waar de mensen zoals Albert en Rik voor stonden.

Zij verdedigden niet alleen hun eigen vrijheid. Zij verdedigden het recht om van mening te verschillen. Het recht om vragen te stellen. Het recht om mens te blijven wanneer een systeem mensen tot vijanden wil maken.

Daarom herdenken wij Rik en Albert en al die anderen vandaag. Niet alleen uit respect voor wat zij hebben gedaan.

Maar ook omdat zij ons herinneren aan onze eigen verantwoordelijkheid.

Om de nuance te bewaren wanneer anderen polariseren.

Om het gesprek aan te gaan wanneer anderen schreeuwen.

Om mensen niet te beoordelen op basis van een kamp, een kleur, een etiket of een mening.

En om nooit te vergeten hoe kostbaar vrijheid, democratie en menselijkheid werkelijk zijn.