Wie vanuit Sint Joris Weert af en toe gaat wandelen  richting Sint Agatha Rode kent het Grootbroek wel. Het pad begint net voorbij het grensgebied tussen de drie gemeenten (Grez-Doiceau Oud Heverlee en Sint Agatha Rode)   aan de beruchte kasseistrook rond de monding van de Nethen, de Marbaise en de Molenbeek in de Dijle. Je kan er over een pad naar de vijvers van het Grootbroek. Een mooi wandelpad met een uitkijktoren over het gebied, een vlonderpad verderop en nog een tweede kijkhut even verder.

Je kan er overigens ook komen via het destijds dichtgegroeide pad dat werd vrijgemaakt na een artikel op deze website vanaf de Dijlebrug aan de Dijlestraat  in Sint Joris Weert, maar dan stroomopwaarts. Tijdens de verkiezingscampagne gingen de kandidaten van de lijst Samen met zeisen, harken en bosmaaiers aan het werk.  Het pad blijft sindsdien open door frequente wandelaars  en vriendelijke vrijwilligers. Ook de everzwijnen werken mee. Bescheiden als we zijn noemen we dat in huiselijke kring het Achterdoechelen-pad.

Het Grootbroek

Velen kenden het natuurgebied in Sint Agatha Rode lange tijd als een grote vijver. Ooit aangelegd als visvijvers voor de viskweek langsheen het riviertje de Marbaise. Soms aangevuld met water vanuit de Dijle, of vanuit de Marbaise waar een lokale varkensboer zijn afval in loosde.  En een jachtgebied waarin destijds jaarlijks eenden werden uitgezet om dan vervolgens af te knallen.  Geweldige sport. Het Vlaams gewest kocht het gebied aan en gaf het in beheer aan het Agentschap Natuur en Bos. Er kwam een mooie uitkijktoren en de observatiehut verderop werd vernieuwd. Dat bood een mooi uitzicht op de vijver.

Vanop de fraaie uitkijktoren heb je zicht op de grote vijver

De kwaliteit van het gebied werd verbeterd. We zagen er ooit zelf een roerdomp, fotografeerden op een zomeravond de bevers in de naburige vijver, zagen lepelaars. Meer geduldige en intensieve vogelaars vermelden waarnemingen van een broedende woudaap,  zagen er visarenden, de kwak, allerlei reigers, in één seizoen zelfs tot 2000 jongen van eenden. Ook boomvalken, havik en wielewaal werden er gemeld. Wat gelukzakken merkten er ook een verdwaalde zeearend, een slangenarend, en meer van dat zeldzaam moois.

Etende bever aan het Grootbroek
Rondzwemmende bever in de kleine vijver naast de uitkijktoren (2017)

Drooggelegd ?

De afgelopen dagen stond er door de vele regenval weer wat water in de vijver: wellicht niet voor lang

Maar de afgelopen jaren staat de vijver ’s zomers droog. De vijver maakt dan anders dan vroeger plaats voor een grote groene of bruine vlakte, met  hier en daar een plasje.  Geen toeval: er werd gestopt met het oppompen van Dijlewater. Het Dijlewater had evenmin als het water van de Marbaise een goede kwaliteit.

De afgelopen jaren valt de vijver ’s zomers droog: er wordt geen water meer in gepompt. Een wat omstreden beleidskeuze van het Agentschap Natuur en Bos (foto overgenomen uit Tijdingen,nr 1 Jaargang 57)

Beheerder ANB stapte daarom af van de doelstelling Habitat 3150: dat van  voedselrijke, gebufferde wateren met een rijke waterplantengroei in meren, plassen en vijvers. Het beheer richt zich in deze doelstelling op waterkwaliteit, op  het tegengaan van verontreiniging en verlanding, en het aangepast omgaan met vissen, watervogels, exoten en recreatie om dit type ecosysteem te behouden. Het ANB vond dat niet haalbaar met het beschikbare water.  ANB  koos ervoor om het slib van de vijver te ruimen, en het gebied in te richten als een moeraszone, met zegge vegetaties en een beperkt broekbos.

Die keuze leidde echter tot protest en bezwaren, ook vanwege de Vrienden van Heverleebos en Meerdaalwoud. Men vond het dossier onvoldoende onderbouwd, vreesden dat ook de nieuwe natuurdoelen niet zouden worden gehaald, en wilden van ANB een meer ambitieus lange termijnplan.

Er werd overlegd en een samenwerkingsakkoord gesloten. Er wordt nu voor 5 jaar getest of het plan van ANB kan lukken. Zoniet wordt een terugkeer naar de vijver van vroeger overwogen. Het doel is nu om terug te keren naar de situatie van begin 1900, waar met opstijgend kalkrijk water een biodivers moeras werd gevormd. Daarvoor zijn ook afspraken nodig met de Watergroep wiens waterwinning in het gebied ook nogal wat grondwater weghaalt. Dat is het plan waaraan wordt gewerkt. Als dat goed onderbouwd wordt   dient met alle betrokkene een vergunningenbeleid geregeld, ook met de Watergroep.

Op die manier hoopt men het gebied op een natuurlijke wijze te herstellen in het waardevol moeraslandschap van weleer. Voor de eerdere ambitie met een grote natuurlijke vijver met water van betere kwaliteit wordt gemikt op de Langerodevijver,  de grote vijver even stroomafwaarts van de monding van de Ijse in de Dijle. Daarvoor is echter nodig dat  op het grondgebied Huldenberg een gescheiden riolering wordt aangelegd . Zo ver zijn we nog niet.

De Vrienden van Heverleebos en Meerdaalwoud volgen een en ander met argusogen.

Bron en meer info:

Vrij naar artikel van Bart Vercoutere in Tijdingen, het driemaandelijks blad van de Vrienden van Heverleebos en Meerdaalwoud, nummer januari-maart 2026 (www.vhm.be) : “Natte natuur: welke toekomst voor het Grootbroek in Sint Agataha Rode”.   Abonnement op Tijdingen te verkrijgen als lid van VHM voor 20 euro op BE74 4310 5250 0107.  Dank voor de toestemming tot overname en aanvullende info.

Ook nuttig: https://www.natuurstudiegroepdijleland.be/sint-agatha-rode-grootbroek/