In de verkiezingscampagne kan je er niet naast kijken. De lijst “Red Oud Heverlee” voert nogal uitdrukkelijk campagne in het teken van het nationaal park Brabantse Wouden. En lijsttrekker Alexander Binon werpt zich op als de initiatiefnemer van het nationaal park: “Hij was reeds in 2017 initiatiefnemer om onze streek te beschermen door te ijveren voor het oprichten van een Nationaal Park, en dat is nu een feit.” . Zo staat het op hun website. Dat exclusieve vaderschap wordt door een hele reeks betrokkenen in vraag gesteld. Oordeelt u zelf: we nemen u even mee terug in de voorgeschiedenis van het nationaal park Brabantse Wouden.
Hoe het prille idee groeide
Op het einde van de jaren zestig werd door het Nationaal Verbond voor Natuurbescherming een lijst van natuurparken in het Vlaamse land voorgesteld, waaronder het Dijleland. In de oude nationale wet op het natuurbehoud (12 juli 1973) was een hoofdstuk – Afdeling “Natuurparken” voorzien. Die wet maakte een onderscheid tussen nationale en gewestelijke natuurparken, een nationaal park was een natuurpark opgericht door de staat.
De vzw Vrienden van Heverleebos en Meerdaalwoud ontstond in 1969 n.a.v de aanleg van de E40 (destijds E5). Die vzw kreeg in 1971 gedaan dat de bossen van Heverlee, Meerdaal en Mollendaal als beschermd landschap geklasseerd werden. Onder impuls van de toenmalige voorzitters van de VHMW ( F. Stienlet en L. Mellaerts) vond de gedachte van een “Natuurpark Dijleland” weerklank. De jarenlange inzet van de werkgroep “Natuurpark Dijleland” waartoe naast de VHMW ook de Wielewaal afdeling Leuven, de Belgische Natuur en Vogelreservaten, Meer Schoonheid, alsmede Natuur en Stedeschoon behoorden, werd bekroond toen de Koning Boudewijnstichting in 1979 besliste in het kader van haar projecten van 150 jaar België, het project “Natuurpark Dijleland” financieel te steunen.
Met die steun van de Koning Boudewijnstichting kon de werkgroep Natuurpark Dijleland, in 1979 een ploeg aan het werk zetten om een voorbereidende studie uit te werken. Dit resulteerde in 1980 in het Compendium “Project natuurpark Dijleland”. Een document van ca. 360 pagina’s waarbij ook de belangrijkste gebouwen van de 7 gemeenten die behoorden tot het natuurpark Dijleland opgelijst en kort beschreven worden. Die 7 gemeenten waren: Bierbeek, Leuven, Oud-Heverlee, Overijse, Bertem, Tervuren en Huldenberg.
Aan de andere kant van de taalgrens verscheen in oktober 1979 een publicatie “Projet Parc Naturel de la Dyle” een document van de Koning Boudewijn Stichting en Inter-environnement Wallonie. Ook daar ging het om het idee van een natuurpark Dijleland.
Van Dijleland naar Horizon plan
In 2008 doken de eerste beleidsdocumenten op die mikten op een beleidsverklaring rond de verbinding van de grote Vlaams-Brabantse bossen – de facto het concept van Brabantse Wouden. Door de drie bevoegde ministers werd in 2008 een intergewestelijke structuurvisie voor het Zoniënwoud goedgekeurd. In die visie werd het Zoniënwoud via tal van bos-en natuurverbindingen geconnecteerd met de nabije speciale beschermingszones (Natura 2000 gebieden) en VEN-gebieden, de valleien van de Dijle, Laan, IJse, Woluwe en Argentinne, en de boscomplexen, het Hallerbos, het Meerdaalwoud en Heverleebos.
Dat idee van de verbinding van de grotere Brabantse bossen werd verder uitgewerkt vanaf 2012 via het Strategisch Project HORIZON. Daarin zat ook een plan dat mikte op het realiseren van een natuurverbinding, via de IJsevallei, tussen het Zoniën-en het Meerdaalwoud. Ook in de tweede versie van de structuurvisie Meerdaalwoud en Heverleebos (2013 – 2014) werd de Dijlevallei toegevoegd aan het visiegebied en werden verschillende zones voor verbindingen tussen Zoniën en Meerdaal onderzocht. De beheerscommissie voor Meerdaalwoud, Heverleebos en Dijlevallei had ook al de wens uitgedrukt om haar werkingsgebied aanzienlijk uit te breiden tot een gebied dat raakt aan het Zoniënwoud.
In 2017 werd in het nieuwe HORIZON+ plan naast de oorspronkelijke partners (Hoeilaart en Overijse) ook Tervuren en St-Genesius-Rode, de provincie Vlaams-Brabant, en het Regionaal Landschap Dijleland en Natuurinvest betrokken. Naast de uitbouw van de toegangspoorten voor Zoniën, wou het het project ook groene netwerken realiseren die Zoniën verbinden met natuurwaarden richting Meerdaal. Het idee van een Nationaal Park kwam daarbij opnieuw ter sprake. Daarbij werd ook met de Waalse administratie samengewerkt om het plan voor zo een nationaal park concreet te maken.
Het initiatief van Alexander Binon: een nationaal park Meerdaalwoud
Op 27 september 2017 lanceerde Alexander Binon in de pers het idee van een nationaal park Meerdaalwoud. Binon zag in het oprichten van een nationaal park Meerdaalwoud op het grondgebied van Oud-Heverlee een instrument om de verstedelijking vanuit Leuven tegen te gaan.
Groen Oud-Heverlee reageerde in oktober 2017 via Bladgroen op de lancering van het idee van een nationaal park Meerdaalwoud. Groen Oud-Heverlee maakt duidelijk dat “een nationaal park maar een echte meerwaarde heeft” wanneer de twee grootste natuurgebieden in onze regio kunnen verbonden worden: “Meerdaalwoud en Heverleebos enerzijds en de valleien van de Dijle, Laan en Ijse anderzijds. Zo ontstaat een aaneengesloten gebied van bijna 5000 hectare op Vlaams grondgebied alleen al.”
Sp.a Oud-Heverlee reageert op 11 december 2017 met een persbericht “Nationaal park Meerdaalwoud – een losse flodder ? “ Ook Sp.a Oud-Heverlee pleit voor verbindingen, een ruimere aanpak en de opmaak van een masterplan: “ Ook moeten de nodige verbindingen tussen natuurgebieden meer dan ooit volwaardig gerealiseerd worden. Dit alles kan niet door het Nationaal Park te beperken tot het grondgebied van de gemeente Oud-Heverlee. Een aantrekkelijk park kan pas gerealiseerd worden door de Dijlevallei op te nemen en andere gemeenten zoals Bierbeek, Bertem, Sint-Agatha-Rode, Leuven, Nethen en Pecrot te betrekken.” Ook werd erop gewezen dat een nationaal park geen beleidsinstrument is van ruimtelijke ordening om verstedelijking tegen te houden. Daarvoor zijn gemeentelijke structuurplannen en ruimtelijke uitvoeringsplannen nodig.
Het Projectbureau Brabantse Wouden
In mei 2018 werd door het Agentschap Natuur en Bos een verkenningsopdracht tot oprichting van een projectbureau Brabantse Wouden goedgekeurd. Met het gebiedsgericht project/proces Brabantse Wouden wilde het ANB de complexen Zoniënwoud, Hallerbos en Meerdaalwoud/Dijlevallei verbinden door samen met partners een duidelijke ambitie te formuleren voor het gebied en deze samen te realiseren.
Er kwam onder CD&V minister Joke Schauvliege een overheidsopdracht “Ondersteuning bij verkenning tot de oprichting van een projectbureau Brabantse Wouden.” De verkenningsopdracht startte in 2019, INTOE werd aangesteld als extern bureau.
Op 10 en 11 april 2019 zet Alexander Binon zijn idee van een nationaal park terug in de kijker met de boodschap dat zijn idee opgepikt is en dat hij moet vaststellen dat het om een gebied gaat dat veel ruimer is dan zijn initieel voorstel . Alexander Binon had op dat moment al ontslag genomen uit de gemeenteraad.
Van het Strategisch Project (SP) Walden naar de Brabantse Wouden
Het indienen van een strategisch project dat past binnen het concept van de Brabantse Wouden is een voorstel dat op 22 april 2020 gelanceerd werd door Jos Rutten, als schepen van leefmilieu van Oud-Heverlee. Op een bespreking in het schepencollege van 12 mei 2020 werd door het gemeentebestuur van Oud-Heverlee het licht op groen gezet. De gemeente Oud-Heverlee leverde een eerste schriftelijke input voor een eerste ontwerp, dat op dat moment enkel circuleerde binnen het ANB en het gemeentebestuur van Oud-Heverlee. Het ontwerp werd dan vervolgens op korte termijn besproken met meerdere mogelijke partners. Dit resulteerde in een aangepast en gedragen ontwerp dat ondersteund werd door Oud-Heverlee, Huldenberg, Leuven en Bertem, de provincie Vlaams-Brabant en het Agentschap voor Natuur en Bos.
Het projectvoorstel WALDEN (Wouden, Akkers en Landschappen langsheen de Dijlevallei Ecologisch laten Netwerken) beoogde de verschillende Brabantse wouden en valleien te verbinden. Op 23 juni 2020 besloot het schepencollege van Oud Heverlee om principieel in te stemmen met de deelname aan het Strategisch Project Walden zodat de projectaanvraag kon worden ingediend . Oud Heverlee stemde in met een gemeentelijke bijdrage van 20 000 € aan het project. Minister van Omgeving, Zuhal Demir keurde het voorstel eind december 2021 goed en kende een subsidie van 300.000 euro toe.
De startvergadering van 10 maart 2021 legt de projectambitie vast: “via een strategisch project binnen het grondgebied van 4 gemeenten inzetten op ruimtelijk complexe uitdagingen en op de realisatie van voorbeeldprojecten die de ambities van Brabantse Wouden waar maken” . Het ging om “de ambitie om het Meerdaalwoud, het Zoniënwoud en het Hallerbos met elkaar te verbinden via de valleien van de meanderende rivieren van Dijle, Laan, IJse en Voer en via robuuste verbindingslandschappen over de landbouwplateaus, om zo te leiden tot een voor bewoners, landbouwers en bezoekers florerend leefgebied dat op termijn kan uitgroeien tot een Nationaal Park.”
De Projectoproep Vlaamse Parken van Zuhal Demir
N-VA -minister Zuhal Demir lanceerde op 19 april 2021 de oproep voor kandidaat Nationale Parken Vlaanderen en Landschapsparken. Het beleid voorzag voor deze Vlaamse parken in een ambitieuze geïntegreerde gebiedswerking, die investeert in natuur, landschap en de daaraan gekoppelde maatschappelijke diensten. Bij de Nationale Parken Vlaanderen ligt de klemtoon op natuur en biodiversiteit. Vlaanderen had de ambitie een handvol Nationale Parken met internationale uitstraling op te richten. Deze gebieden, die op langere termijn een natuurkern van 10.000 hectare groot moeten worden, dienen voldoende robuust te zijn om de uitzonderlijke natuur die ze bevatten op een duurzame manier te beschermen.
Kandidaten konden tot 15 september 2021 een conceptnota indienen, waarna een onafhankelijke jury van experten uit binnen- en buitenland deze beoordelen. Enkel de gebiedscoalities die in een conceptnota voldoende kwaliteit tonen, kunnen instappen in een begeleidingstraject voor de opmaak van een masterplan en operationeel plan. De kandidaten ontvangen hiervoor ook een subsidie ten belope van 100.000 euro per kandidaat.
Deelname Oud-Heverlee aan Nationaal Park Brabantse Wouden
Op 17 augustus 2021 besliste het gemeentebestuur van Oud-Heverlee om akkoord te gaan met de conceptnota Nationaal Park Brabantse Wouden waarbij de provincie penhouder was van de coalitie Brabantse wouden. Oud Heverlee engageerde zich tot actieve samenwerking aan het masterplan en duidde Jos Rutten aan als contactpersoon. Daarbij was ook aandacht voor landbouw, maar ook voor een ontsluiting van het Nationaal Park langs Waalse zijde door bijvoorbeeld te voorzien in een onthaalpoort in Hamme-Mille of Nethen of Beauvechain.
In oktober 2023 werd het nationaal park Brabantse Wouden door de Vlaamse regering erkend. In maart 2024 werd de pas opgerichte vzw Parkbureau aangeduid die het masterplan Nationaal Park Brabantse Wouden officieel zal uitvoeren.
Vele vaders en moeders
Voor wie de voorgeschiedenis van het nationaal park Brabantse Wouden doorloopt, is al snel duidelijk dat er meerdere vaders en moeders zijn: van bij de start waren dat onmiskenbaar de Vrienden van Heverleebos en Meerdaalwoud, en nadien ook de Koning Boudewijnstichting, de milieuadministratie, het Agentschap Natuur en Bos, opeenvolgende ministers als Joke Schauvliege en Zuhal Demir, de gemeenteraad Oud Heverlee, schepen Jos Rutten, Bart Meuleman, en velen meer.
Wie meer wil weten over de Brabantse Wouden kan terecht op https://vhm.be/natuur/brabantsewouden/project
Het boek Brabantse wouden” waarvan we hier de coverfoto leenden is te koop bij VHM Het gaat om 2 boeken (208 p + 182 p) inclusief slipcase. Prijs uitgave (boek met twee boekdelen) inclusief BTW en verzendkosten : 59,95 euro . Ledenprijs (inclusief levering) óf prijs bij afhalen in het informatiecentrum: 55 euro.
achterdoechelen.be 